คนที่เลี้ยงสุนัขน่าจะเคยเจอสถานการณ์ที่ทำให้รู้สึกเขินอยู่บ้าง เมื่อเจ้าตูบเดินเข้ามาดมบริเวณเป้าหรือร่างกายส่วนล่างของคน ไม่ว่าจะเป็นเจ้าของ สมาชิกในบ้าน แขก หรือคนที่เพิ่งพบกันเป็นครั้งแรก พฤติกรรมนี้ทำให้หลายคนสงสัยว่าเหตุใดสุนัขจึงสนใจบริเวณดังกล่าวเป็นพิเศษ
ในความเป็นจริง พฤติกรรมนี้เกี่ยวข้องกับธรรมชาติของสุนัขโดยตรง โดยเฉพาะความสามารถในการใช้กลิ่นเพื่อสำรวจและทำความเข้าใจสิ่งต่าง ๆ รอบตัว จึงไม่ได้หมายความว่าสุนัขกำลังแสดงพฤติกรรมไม่เหมาะสมในแบบที่มนุษย์ตีความเสมอไป
จมูกของสุนัขมีความสามารถในการรับกลิ่นสูงมาก
สำหรับสุนัข กลิ่นเปรียบเสมือนข้อมูลสำคัญที่ช่วยให้พวกมันรู้จักสิ่งแวดล้อม สัตว์ตัวอื่น และผู้คนที่อยู่รอบตัว ระบบรับกลิ่นของสุนัขมีความละเอียดกว่ามนุษย์อย่างมาก จึงสามารถแยกแยะกลิ่นที่คนทั่วไปแทบไม่รู้สึกได้
บริเวณต่าง ๆ ของร่างกายมนุษย์ เช่น รักแร้ เท้า และบริเวณอวัยวะเพศ มีต่อมเหงื่อที่สร้างสารประกอบกลิ่นเฉพาะบุคคล กลิ่นเหล่านี้จึงเป็นสิ่งที่ดึงดูดความสนใจของสุนัขได้ง่าย
แล้วทำไมบริเวณเป้าจึงเป็นจุดที่สุนัขสนใจ?
นอกจากจะมีกลิ่นที่ค่อนข้างชัดเจนแล้ว บริเวณดังกล่าวยังอยู่ในระดับที่จมูกของสุนัขเข้าถึงได้ง่าย โดยเฉพาะสุนัขขนาดกลางและขนาดใหญ่
เมื่อสุนัขเข้าไปดม พวกมันอาจกำลังรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับกลิ่นเฉพาะตัวของบุคคลนั้น รวมถึงกลิ่นเหงื่อ การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน หรือกลิ่นอื่น ๆ ที่ติดมากับร่างกายและเสื้อผ้า
สิ่งที่มนุษย์รับรู้ว่าเป็นเพียงกลิ่นธรรมดา สำหรับสุนัขอาจมีรายละเอียดมากกว่านั้นหลายระดับ
สุนัขสามารถรับรู้ความเปลี่ยนแปลงของร่างกายได้หรือไม่?
มีการศึกษาที่แสดงให้เห็นว่าสุนัขสามารถตรวจจับสารประกอบบางชนิดจากกลิ่นร่างกายมนุษย์ได้ และสุนัขบางตัวได้รับการฝึกให้ช่วยตรวจจับการเปลี่ยนแปลงที่เกี่ยวข้องกับภาวะสุขภาพบางอย่าง
อย่างไรก็ตาม หากสุนัขสนใจกลิ่นของบุคคลใดบุคคลหนึ่งเป็นพิเศษ ก็ไม่ควรสรุปทันทีว่าคนนั้นกำลังเจ็บป่วย เพราะสาเหตุอาจมาจากเหงื่อ ผลิตภัณฑ์ที่ใช้ หรือการเปลี่ยนแปลงตามธรรมชาติของร่างกายก็ได้
ทำไมบางคนจึงถูกสุนัขเข้าหามากกว่าคนอื่น?
ความแตกต่างของกลิ่นร่างกายสามารถเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย เช่น
- เพิ่งออกกำลังกายหรือมีเหงื่อออกมาก
- มีการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน
- อยู่ในช่วงมีประจำเดือน
- เพิ่งสัมผัสสัตว์เลี้ยงตัวอื่น
- ใช้สบู่ โลชั่น น้ำหอม หรือผลิตภัณฑ์ชนิดใหม่
- มีกลิ่นอาหารหรือสิ่งแวดล้อมติดตามเสื้อผ้า
กลิ่นที่เปลี่ยนเพียงเล็กน้อยสำหรับมนุษย์ อาจเป็นความแตกต่างที่ชัดเจนสำหรับประสาทรับกลิ่นของสุนัข
พฤติกรรมแบบนี้ควรห้ามหรือไม่?
แม้การดมจะเป็นพฤติกรรมตามธรรมชาติ แต่เจ้าของก็ควรสอนให้สุนัขรู้จักขอบเขตเมื่อต้องอยู่ร่วมกับคนอื่น โดยเฉพาะในพื้นที่สาธารณะหรือเมื่อมีแขกมาเยี่ยมบ้าน
สามารถใช้คำสั่งง่าย ๆ เช่น “มานี่” “นั่ง” หรือคำสั่งหยุดพฤติกรรมที่สุนัขคุ้นเคย เพื่อดึงความสนใจกลับมา การฝึกอย่างสม่ำเสมอจะช่วยให้สุนัขเรียนรู้ว่าควรวางตัวอย่างไร
วิธีรับมือเมื่อสุนัขเข้าดมมากเกินไป
1. เปลี่ยนความสนใจไปยังสิ่งอื่น
เรียกชื่อสุนัข ให้ของเล่น หรือใช้คำสั่งที่มันรู้จัก เพื่อดึงความสนใจออกจากบุคคลตรงหน้า
2. ฝึกคำสั่งพื้นฐานเป็นประจำ
เมื่อสุนัขหยุดพฤติกรรมตามคำสั่ง ควรให้คำชมเชยหรือรางวัลที่เหมาะสม เพื่อสร้างความเข้าใจว่าพฤติกรรมใดเป็นสิ่งที่ต้องการ
3. เว้นระยะห่างอย่างสงบ
หากรู้สึกไม่สบายใจ สามารถก้าวถอยหรือขยับออกด้านข้างอย่างนุ่มนวล ไม่จำเป็นต้องแสดงท่าทีรุนแรง เพราะอาจทำให้สุนัขตื่นเต้นมากขึ้น
4. ไม่ควรส่งสัญญาณว่าสนับสนุนพฤติกรรมดังกล่าว
หากสุนัขกำลังดมคนแล้วได้รับความสนใจ เช่น การเล่นด้วยหรือการหยอกล้อ สุนัขอาจเข้าใจว่าพฤติกรรมดังกล่าวเป็นวิธีที่ทำให้ได้รับการตอบสนอง
เมื่อใดที่ควรใส่ใจเป็นพิเศษ?
หากสุนัขเริ่มหมกมุ่นกับการดม เลีย หรือไล่ตามบุคคลใดบุคคลหนึ่งอย่างผิดจากพฤติกรรมปกติ หรือมีพฤติกรรมอื่นร่วมด้วย เช่น กระสับกระส่าย เครียด หรือเปลี่ยนนิสัยอย่างชัดเจน เจ้าของอาจพิจารณาปรึกษาสัตวแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านพฤติกรรมสัตว์เพื่อหาสาเหตุ
สรุปเหตุผลที่สุนัขชอบดมบริเวณร่างกายส่วนล่าง
การดมเป็นหนึ่งในวิธีสำคัญที่สุนัขใช้สำรวจโลก บริเวณร่างกายส่วนล่างของมนุษย์มีทั้งกลิ่นเฉพาะบุคคลและสารประกอบจากเหงื่อ จึงอาจกลายเป็นจุดที่สุนัขให้ความสนใจเป็นพิเศษ
ดังนั้น หากเจ้าตูบเดินเข้ามาดม ไม่จำเป็นต้องตีความว่าเป็นพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสมในความหมายเดียวกับมนุษย์ แต่ควรมองว่าเป็นพฤติกรรมตามธรรมชาติที่เจ้าของสามารถฝึกให้มีขอบเขตได้
การเข้าใจธรรมชาติของสุนัขควบคู่กับการฝึกคำสั่งพื้นฐาน จะช่วยให้ทั้งสัตว์เลี้ยง เจ้าของ และคนรอบข้างสามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างสบายใจมากขึ้น