อาการมีก้อนหรือตุ่มผิดปกติภายในช่องปากเป็นสิ่งที่หลายคนอาจเคยพบ ไม่ว่าจะบริเวณกระพุ้งแก้ม ใต้ลิ้น ริมฝีปาก หรือตำแหน่งอื่น ๆ และบางครั้งก็อาจเข้าใจว่าเป็นเพียงแผลหรือการระคายเคืองทั่วไปจึงไม่ได้ให้ความสนใจมากนัก
อย่างไรก็ตาม ความผิดปกติในช่องปากสามารถเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย ตั้งแต่สาเหตุที่ไม่รุนแรง เช่น การกัดหรือเสียดสี ไปจนถึงภาวะที่ควรได้รับการตรวจจากแพทย์ ดังนั้นหากพบก้อนที่ไม่หายไปตามปกติ หรือมีลักษณะเปลี่ยนแปลง ควรสังเกตอาการและพิจารณาเข้ารับการตรวจอย่างเหมาะสม
ก้อนในช่องปากอาจเกิดจากอะไรได้บ้าง?
1. ถุงน้ำจากต่อมน้ำลาย
หนึ่งในสาเหตุที่พบได้คือถุงน้ำเมือก หรือ Mucocele ซึ่งเกิดจากน้ำลายสะสมจากการอุดตันหรือการบาดเจ็บบริเวณท่อน้ำลาย มักมีลักษณะเป็นตุ่มนิ่มหรือใส และสามารถพบได้บริเวณริมฝีปากหรือเนื้อเยื่อภายในช่องปาก
บางกรณีอาจค่อย ๆ หายไปเอง แต่หากก้อนกลับมาเป็นซ้ำ มีขนาดเพิ่มขึ้น หรือทำให้เกิดความรำคาญ ควรให้ทันตแพทย์ตรวจเพื่อประเมินสาเหตุ
2. การกัดหรือการเสียดสีซ้ำ ๆ
การเผลอกัดลิ้น ริมฝีปาก หรือกระพุ้งแก้ม รวมถึงการมีฟันคม ฟันปลอม หรืออุปกรณ์ในช่องปากที่เสียดสีกับเนื้อเยื่อ อาจทำให้เกิดแผล บวม หรือบริเวณนูนขึ้นได้
หากต้นเหตุของการระคายเคืองถูกแก้ไข อาการมักค่อย ๆ ดีขึ้น แต่ถ้าบริเวณดังกล่าวยังไม่หายหรือเกิดซ้ำบ่อย ควรให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจหาสาเหตุเพิ่มเติม
3. การติดเชื้อภายในช่องปาก
เชื้อแบคทีเรีย ไวรัส หรือเชื้อราอาจทำให้เนื้อเยื่อภายในปากเกิดการอักเสบและบวมได้ อาการที่พบร่วมกันอาจมีตั้งแต่เจ็บ แดง ระคายเคือง ไปจนถึงมีไข้หรืออาการผิดปกติอื่น ๆ ขึ้นอยู่กับชนิดและความรุนแรงของการติดเชื้อ
หากมีอาการหลายอย่างเกิดขึ้นพร้อมกัน หรืออาการรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ ควรพบแพทย์หรือทันตแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แน่ชัด
4. ก้อนหรือเนื้อเยื่อที่ผิดปกติ
ก้อนในช่องปากไม่ได้หมายความว่าจะเป็นมะเร็งเสมอไป เพราะอาจเป็นเนื้องอกชนิดไม่ร้ายแรงหรือความผิดปกติอื่น ๆ ได้ แต่ในบางกรณีก็จำเป็นต้องตรวจเพิ่มเติมเพื่อแยกภาวะที่รุนแรงกว่าออกไป
โดยเฉพาะก้อนที่แข็งขึ้น โตต่อเนื่อง มีเลือดออก หรือมีแผลบริเวณเดิมที่ไม่หาย ควรได้รับการประเมินจากแพทย์แทนการรอดูอาการด้วยตัวเองเป็นเวลานาน
สัญญาณแบบไหนที่ควรรีบตรวจ?
หากพบความผิดปกติในช่องปาก ควรให้ความสนใจเป็นพิเศษเมื่อมีอาการดังต่อไปนี้
- ก้อนหรือบริเวณนูนมีขนาดเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
- ความผิดปกติยังคงอยู่หรือไม่ดีขึ้นภายในประมาณ 2 สัปดาห์
- มีอาการปวด บวม หรือมีเลือดออกโดยไม่ทราบสาเหตุ
- มีแผลในปากที่ไม่หายตามปกติ
- เคี้ยวอาหารหรือกลืนอาหารได้ลำบาก
- ลิ้นเคลื่อนไหวได้ไม่สะดวก หรือมีความผิดปกติในการพูด
- พบก้อนหรือต่อมน้ำเหลืองบริเวณคอผิดปกติ
อาการเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าจะต้องเป็นโรคร้ายแรงเสมอไป แต่เป็นสัญญาณที่ควรได้รับการตรวจอย่างเหมาะสม โดยทันตแพทย์หรือแพทย์จะเป็นผู้พิจารณาว่าจำเป็นต้องตรวจเพิ่มเติมหรือไม่
ดูแลช่องปากอย่างไรเพื่อลดปัญหาที่อาจเกิดขึ้น
การดูแลสุขอนามัยในช่องปากอย่างสม่ำเสมอช่วยลดปัญหาหลายประเภทได้ โดยสามารถเริ่มจากพฤติกรรมพื้นฐานในชีวิตประจำวัน
- แปรงฟันอย่างสม่ำเสมอและทำความสะอาดซอกฟันเป็นประจำ
- หลีกเลี่ยงการกัดริมฝีปาก ลิ้น หรือกระพุ้งแก้มจนเกิดบาดแผล
- หากมีฟันคมหรือฟันปลอมเสียดสี ควรปรึกษาทันตแพทย์เพื่อแก้ไข
- หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่และการใช้ผลิตภัณฑ์ยาสูบ
- จำกัดการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
- เข้ารับการตรวจสุขภาพช่องปากเป็นระยะตามความเหมาะสม
อย่าตัดสินก้อนในปากจากลักษณะภายนอกเพียงอย่างเดียว
สิ่งสำคัญคือ ก้อนหรือตุ่มในช่องปากไม่ได้เป็นสัญญาณของมะเร็งทุกกรณี หลายสาเหตุสามารถรักษาหรือดูแลได้ และบางชนิดอาจหายไปได้เอง แต่การดูจากลักษณะภายนอกเพียงอย่างเดียวไม่สามารถยืนยันสาเหตุได้อย่างถูกต้อง
หากพบก้อนที่ไม่หายไป มีการเปลี่ยนแปลง หรือมีอาการร่วมที่น่ากังวล การไปพบทันตแพทย์หรือแพทย์จะช่วยให้ทราบสาเหตุได้ชัดเจนกว่าการซื้อยาหรือรักษาด้วยตัวเอง
ท้ายที่สุด การหมั่นสังเกตความเปลี่ยนแปลงภายในช่องปากถือเป็นเรื่องที่ไม่ควรมองข้าม หากพบสิ่งผิดปกติที่คงอยู่นานหรือมีอาการรุนแรงขึ้น การตรวจตั้งแต่เนิ่น ๆ ย่อมช่วยให้ทราบสาเหตุและวางแผนดูแลได้เหมาะสมมากขึ้น
เว็บไซต์ที่รวมบทความข่าว สุขภาพ คลิปกีฬา และสาระอาหารหลากหลายไว้ให้ติดตาม!!